| Klimaataanpak via de portemonnee |
| Geschreven door Sander de Bruyn en verschenen in Trouw op 23-02-2010 - 23 februari 2010 |
|
De klimaatonderhandelingen in Kopenhagen hebben niet het gewenste resultaat opgeleverd. De EU heeft zelf de mislukking onderstreept door af te zien van de geplande aanscherping van haar emissiedoelen. En dat is jammer: juist nu de aandacht voor de klimaatproblematiek tot ongekende hoogte is gestegen, lukt het de regeringsleiders niet om dat in concrete beleidsdoelen om te zetten.
De vraag dringt zich op waarom het klimaatprobleem zo hardnekkig lijkt te zijn en wat daar aan te doen is. Technisch gezien is er eigenlijk geen probleem. Met een mix van energiebesparing, duurzame energie, overschakeling op elektrische auto’s en CO2-opslag kunnen we de CO2-uitstoot binnen enkele decennia met 90 procent verminderen. Ook financieel kan het. Als iedereen overal ter wereld één jaar afziet van loonsverhoging, levert dat genoeg op voor de investeringen die ons voorgoed van het klimaatprobleem verlossen. Deze belasting werkt analoog aan de BTW, de Belasting op Toegevoegde Waarde. Bij de BTW wordt in iedere productiestap de extra waarde belast die aan de inkopen wordt toegevoegd. Doordat ondernemers de BTW op de inkoopprijs kunnen aftrekken, ontstaat er een belasting die precies doortelt tot de waarde van het product. Een belasting op de Bruto Toegevoegde Koolstof kan net zo werken. In dit geval wordt bij iedere productiestap de CO2-uitstoot belast, bijvoorbeeld met 40 euro per ton CO2. De totale CO2-uitstoot die voor het product nodig is geweest, komt tot uitdrukking in de BTK op het eindproduct. Een staalfabriek betaalt bijvoorbeeld BTK over de productie van staal, maar kan deze belasting ‘doorschuiven’ naar de onderdelenfabrikant, die het weer doorschuift naar de autofabrikant, en uiteindelijk komt het gestapelde BTK-bedrag terecht bij de consument.De consument weet daardoor wat hij koopt en hoeveel CO2 ervoor is geproduceerd. Hij betaalt een reële prijs voor de CO2-last van zijn aankoop, maar kan ook beter dan voorheen de alternatieven vergelijken. Bovendien moedigt de BTK producenten in iedere fase aan om te innoveren. Een staalfabriek die erin slaagt veel schoner te werken dan anderen, verwerft zich een belangrijk concurrentievoordeel. De BTK grijpt diep in het marktsysteem in en creëert bij elke stap van de keten een stimulans om het product met minder CO2-emissies te vervaardigen. Radicale CO2-reductie verandert van een vervelende noodzaak in een aantrekkelijk streven, niet in de laatste plaats voor de eigen portemonnee. Het opgeheven vingertje van de milieubeweging kan achterwege blijven. Dankzij de BTK mag u gerust in uw Hummer of Bentley blijven rijden, mits u bereid bent hiervoor de eerlijke en dus zeer hoge prijs te betalen. Om de hoogte van de BTK te kunnen bepalen, moet iedere onderneming een controleerbare koolstofboekhouding bijhouden waarin staat hoeveel brandstof de onderneming gebruikt. Dat is goed mogelijk, aangezien veel van deze informatie nu al aanwezig is in de boekhouding van de onderneming. De BTK zou ook voor importproducten moeten gelden. De BTK moet daarom bij voorkeur in de gehele EU worden ingevoerd. Producten van buiten de EU kunnen worden belast aan de hand van hun ingeschatte CO2-uitstoot. Zo werkt de BTK vanuit de EU wereldwijd door. Het voordeel van de BTK is dat de herkenbare prijs voor CO2-reductie terecht komt bij de partij die de uiteindelijke keuze voor een koolstofarme economie kan maken: de mondaine en welvarende consument. Daarin wijkt de BTK radicaal af van het bestaande klimaatbeleid, zoals het Europese emissiehandelssysteem, dat vooral productieprocessen probeert te reguleren. Onbedoeld moedigt het bestaande beleid bedrijven aan om te verhuizen naar landen buiten de EU waar ze niet voor hun CO2-emissies hoeven te betalen. Bij de BTK vervalt deze vluchtbonus. Daarmee neemt het draagvlak voor CO2-beleid in de EU toe. Rijke landen kunnen daadwerkelijk hun verantwoordelijkheid nemen voor de reductie van broeikasgassen zonder te worden gestraft door vertrekkende werkgelegenheid. De verstikkende deken van afwenteling van verantwoordelijkheden kan worden afgeworpen. Gezien de ernst van het klimaatprobleem is het onverstandig om door te gaan met het trage diplomatieke schuifelen. We moeten grote stappen maken. Er zijn maatregelen nodig die eenvoudig, eerlijk en effectief zijn, en die in een oogopslag duidelijk maken hoe persoonlijk voordeel en mondiaal voordeel kunnen samenvallen in de keuze voor radicale broeikasgasreductie. Creatief nadenken over wat belastingen kunnen doen in het licht van de mondiale afwenteling, is daarbij onmisbaar. dr. Sander de Bruyn (Econoom, themaleider milieu-economie, CE, Delft) namens ‘de Matrix’, een multidisciplinair project voor het ontwikkelen van maatschappelijke handelingsperspectieven (www.klimaatmatrix.nl) in het kader van het nationaal onderzoeksprogramma Klimaat-voor-Ruimte. |
Laatste artikelen
-
20-09-2010
Dwarsverbanden tussen de kennisdomeinen -
20-09-2010
Samenvatting Klimaatwetenschap -
20-09-2010
Samenvatting Ruimtelijke ordening -
20-09-2010
Samenvatting Sociale wetenschappen -
20-09-2010
Samenvatting Economie
